Badania termowizyjne budynków, instalacji i urządzeń — Oświęcim i okolice

Samo wykonywanie badań termowizyjnych nie jest objęte jednym powszechnym obowiązkiem posiadania określonego certyfikatu. Wymagane kompetencje zależą jednak od badanego obiektu, celu badania oraz zakresu formułowanych wniosków. Certyfikat termografisty potwierdza przygotowanie w zakresie termografii, ale nie zastępuje uprawnień wymaganych do wykonywania innych czynności regulowanych.

Certyfikat Infrared Training Center potwierdza odbycie specjalistycznego szkolenia i sprawdzenie wiedzy dotyczącej promieniowania podczerwonego, obsługi kamery, warunków pomiaru oraz analizy termogramów. Nie zastępuje jednak wiedzy branżowej ani uprawnień wymaganych do oceny budynków, instalacji lub urządzeń.

Termografista powinien znać zasady wymiany ciepła, promieniowania podczerwonego, optyki kamery oraz wpływu warunków otoczenia na wynik. Równie ważna jest wiedza branżowa dotycząca badanego obiektu, np. fizyki budowli, instalacji HVAC, urządzeń elektrycznych albo instalacji OZE. Prawidłowa interpretacja wymaga odróżnienia rzeczywistej anomalii od odbicia, artefaktu pomiarowego lub naturalnej cechy konstrukcji.

Sama rejestracja termogramów nie jest samodzielną funkcją techniczną w budownictwie. Jeżeli jednak opracowanie obejmuje fachową ocenę zjawisk technicznych lub samodzielne rozwiązanie zagadnienia technicznego w zakresie czynności regulowanych Prawem budowlanym, znaczenie może mieć posiadanie uprawnień budowlanych w specjalności odpowiadającej przedmiotowi oceny. Zakres wymaganych kwalifikacji należy zawsze odnosić do celu opracowania i rodzaju formułowanych wniosków.

Certyfikat termografisty potwierdza przygotowanie do badań w podczerwieni, natomiast tytuł rzeczoznawcy budowlanego, właściwe uprawnienia budowlane i wiedza branżowa pozwalają osadzić wynik w realiach technicznych badanego obiektu. Stopień naukowy, tytuł Eur Ing, doświadczenie biegłego sądowego, rzeczoznawcy PSRiBS i eksperta NOT dodatkowo potwierdzają przygotowanie do odpowiedzialnego formułowania wniosków. Żaden tytuł nie zastępuje jednak prawidłowej metodyki i kompletnego materiału badawczego.

Procedurę dobiera się do celu badania, rodzaju obiektu, jego konstrukcji oraz stanu pracy. Inne zasady stosuje się przy ocenie przegród budowlanych, a inne podczas badania instalacji elektrycznych, urządzeń mechanicznych czy modułów fotowoltaicznych. Nie należy automatycznie przenosić kryteriów temperatury lub klasyfikacji usterek pomiędzy różnymi zastosowaniami.

Tak. Ubezpieczyciel może wskazać wymagany zakres badania, kwalifikacje wykonawcy, warunki obciążenia instalacji, częstotliwość kontroli oraz zawartość raportu. W praktyce może preferować certyfikację termografisty zgodną z ISO 18436-7 lub równoważne przygotowanie, np. certyfikat ITC. Wymagania powinny wynikać z umowy, warunków ubezpieczenia albo indywidualnych zaleceń dotyczących oceny ryzyka.

Omówienie wyników może wystarczyć przy prostym badaniu wykonywanym na potrzeby właściciela obiektu. Raport dokumentuje warunki i metodę badania, termogramy, ich interpretację oraz najważniejsze wnioski. Opinia techniczna lub ekspertyza jest właściwa, gdy konieczna jest szersza analiza przyczyn, dokumentacji, odpowiedzialności albo sposobu usunięcia nieprawidłowości.

Termowizja pomaga rozpoznawać mostki cieplne, nieciągłości izolacji, nieszczelności powietrzne, nieprawidłowości montażu okien i drzwi oraz obszary zagrożone kondensacją powierzchniową. Może również wskazywać ślady oddziaływania wilgoci i przebieg ukrytych instalacji. Zarejestrowana anomalia temperaturowa nie jest jednak automatycznie dowodem określonej przyczyny.

Badanie pozwala ocenić rozkład temperatury grzejników, przewodów, ogrzewania podłogowego, zasobników i innych elementów instalacji. Może wskazać nierównomierny przepływ, zapowietrzenie, nieprawidłową izolację cieplną albo lokalne straty ciepła. Działanie wentylacji i klimatyzacji ocenia się pośrednio na podstawie ich wpływu na temperaturę powierzchni.

Można ujawnić nietypowe nagrzewanie połączeń, zacisków, przewodów, aparatów zabezpieczających i innych elementów. Przyczyną może być m.in. podwyższona rezystancja styku, przeciążenie, asymetria obciążenia albo niewłaściwe chłodzenie. Ocena wymaga znajomości aktualnego obciążenia i warunków pracy instalacji.

W modułach fotowoltaicznych można wykrywać lokalne przegrzania i nierównomierności temperatury, które mogą być związane z uszkodzeniem ogniwa, połączenia, diody obejściowej, zacienieniem lub zabrudzeniem. W kolektorach słonecznych termowizja może wskazywać nierównomierny przepływ, problemy z izolacją albo nietypowy rozkład temperatury. Przyczynę anomalii należy w razie potrzeby potwierdzić pomiarami elektrycznymi lub hydraulicznymi.

Kamera termowizyjna nie mierzy zawartości wilgoci. Może natomiast wykryć jej wpływ na temperaturę powierzchni wynikający m.in. z parowania, zmiany przewodzenia ciepła lub pojemności cieplnej materiału. Podejrzenie zawilgocenia powinno zostać potwierdzone oględzinami, pomiarem wilgotności albo inną odpowiednią metodą.

Na wynik wpływają m.in. emisyjność, promieniowanie odbite, kąt obserwacji, odległość, ostrość, rozdzielczość przestrzenna, nasłonecznienie, wiatr, opady oraz historia cieplna obiektu. Podobny obraz cieplny może powstać z różnych przyczyn. Dodatkowe pomiary są potrzebne, gdy sam termogram nie pozwala na jednoznaczne rozpoznanie mechanizmu powstania anomalii.

Nie. Termowizja stanowi uzupełniającą metodę diagnostyczną wykonywaną podczas pracy instalacji. Nie zastępuje pomiarów ciągłości przewodów ochronnych, rezystancji izolacji, skuteczności ochrony przeciwporażeniowej, uziemienia ani innych kontroli wymaganych dla instalacji elektrycznych.

Budynek powinien być ogrzewany w sposób możliwie stabilny, a okna i drzwi zewnętrzne zamknięte. Przed badaniem należy unikać intensywnego wietrzenia i gwałtownych zmian temperatury. Warto zapewnić dostęp do przegród, okien i instalacji oraz przekazać informacje o konstrukcji budynku, wcześniejszych remontach i zauważonych problemach.

Potrzebna jest odpowiednia i utrzymująca się różnica temperatur między wnętrzem a otoczeniem. W praktyce dla przegród budowlanych oczekuje się zwykle różnicy rzędu kilkunastu kelwinów, ale jej wymagana wartość zależy od konstrukcji i celu badania. Należy ograniczyć wpływ słońca, silnego wiatru, opadów oraz wcześniejszego nagrzania lub wychłodzenia powierzchni.

Badany układ powinien pracować w stabilnym i reprezentatywnym stanie. W instalacji elektrycznej należy znać obciążenie, w instalacji HVAC — temperatury, przepływ i tryb pracy, a w instalacji fotowoltaicznej — warunki nasłonecznienia i obciążenia. Parametry te należy udokumentować, ponieważ bez nich porównanie temperatur może prowadzić do błędnych wniosków.

Detektor kamery rejestruje promieniowanie podczerwone docierające do obiektywu w określonym paśmie spektralnym. Na podstawie kalibracji oraz wprowadzonych parametrów obiektu i otoczenia kamera wyznacza temperaturę powierzchni. Kolory są jedynie graficznym odwzorowaniem wartości temperatur w przyjętej palecie i skali — sam kolor nie określa rodzaju usterki. Temperatura powierzchni jest wyznaczana obliczeniowo na podstawie zarejestrowanego promieniowania, a nie mierzona bezpośrednio jak przy pomiarze kontaktowym termoparą.

Termografia jakościowa służy przede wszystkim do porównywania rozkładu temperatury i lokalizowania anomalii. Termografia ilościowa obejmuje wyznaczanie temperatur lub różnic temperatur po uwzględnieniu emisyjności, promieniowania odbitego, warunków atmosferycznych i ograniczeń układu pomiarowego. Samo wyświetlenie wartości liczbowej na termogramie nie oznacza jeszcze, że wykonano wiarygodny pomiar ilościowy.

W typowych zastosowaniach kamera rejestruje przede wszystkim promieniowanie pochodzące z powierzchni badanego elementu. Zwykłe szkło oraz większość materiałów budowlanych są nieprzezroczyste w paśmie pracy kamer LWIR (zwykle około 7,5–14 µm). Obiekt znajdujący się pod powierzchnią można czasem rozpoznać jedynie po jego pośrednim wpływie na rozkład temperatury tej powierzchni.

Emisyjność określa zdolność powierzchni do emitowania promieniowania cieplnego w porównaniu z ciałem doskonale czarnym. W przypadku nieprzezroczystych powierzchni o niskiej emisyjności większa część promieniowania docierającego do kamery pochodzi z odbicia otoczenia. Nieprawidłowe określenie emisyjności lub temperatury pozornej odbitej może więc prowadzić do znacznego błędu pomiaru.

Jakość kamery nie zastępuje właściwej procedury badania ani wiedzy termografisty. Trzeba uwzględnić m.in. wymianę ciepła, konstrukcję obiektu, jego stan pracy, emisyjność, odbicia, ostrość, rozdzielczość przestrzenną i wielkość badanego elementu. Dopiero powiązanie obrazu temperatury powierzchni z wiedzą o obiekcie pozwala sformułować odpowiedzialne wnioski techniczne.